جنگ شناختی؛ وقتی میدان نبرد به ذهنها منتقل میشود
دکتر موسوی گیلانی در ابتدای سخنان خود با اشاره به تغییر ماهیت جنگها در دنیای مدرن، خاطرنشان کرد که ما امروز در برههای تاریخی ایستادهایم که آیندگان درباره آن قضاوت خواهند کرد. وی با مقایسه جنگ کنونی با نبردهای سرنوشتساز تاریخ ایران همچون جنگ چالدوران و دوران دفاع مقدس، گفت:
«اگر در گذشته جنگها عمدتاً سخت و فیزیکی بودند، امروز ما با یک جنگ ترکیبی و شناختی مواجهیم که در آن بوم هنرمند و لنز دوربین خبرنگار، همتراز با سلاحهای نظامی در میدان نقشآفرینی میکنند.»
وی افزود که دغدغه هر ایرانی دلسوز در شرایط بحرانی، یافتن راهی برای خدمت به میهن است؛ همانطور که در ایام جنگ، از شیشهبر و مکانیک تا بنا، هر کس با تخصص خود به میدان آمد، امروز نوبت به اصحاب اندیشه، هنر و رسانه رسیده است تا نقش تاریخی خود را ایفا کنند.
تفکیک ماهوی هنر و رسانه: تجربه درونی در مقابل ابزار کاربردی
یکی از محورهای اصلی این نشست، بررسی تفاوتهای مبنایی میان «هنر» و «رسانه» بود. دکتر موسوی گیلانی با ارائه یک تقسیمبندی دقیق، هنر را برآمده از یک تجربه درونی و شهودی دانست، در حالی که رسانه را یک ابزار و تکنولوژی برای انتقال پیام معرفی کرد.
۱. هنر یادبودی و موزهای (Memorial Art)
عضو هیئت علمی دانشگاه هنر و اندیشه اسلامی، اولین کارکرد هنر در زمان جنگ را ثبت تاریخی وقایع دانست. وی با ذکر مثالهای جهانی همچون تابلوی «گرنیکا» اثر پیکاسو (در اعتراض به بمباران اسپانیا) و آثار فرشچیان (تابلوی عصر عاشورا)، توضیح داد که چگونه هنر میتواند یک واقعه را از قید زمان خارج کرده و آن را برای قرنها زنده نگه دارد. با این حال، وی به نقد «هنر موزهای» نیز پرداخت و گفت: «برخی اندیشمندان معتقدند وقتی اثر هنری از بافت زندگی خارج و به موزه منتقل میشود، بخشی از هویت و تاثیرگذاری زنده خود را از دست میدهد.»
۲. هنر کاربردی و روزآمد (Functional Art)
در بخش دیگری از سخنان، بر ضرورت «هنر کاربردی» تاکید شد. هنری که نه برای آیندگان، بلکه برای «انسانِ امروز» خلق میشود تا در او شور، حماسه، تابآوری و آگاهی ایجاد کند. دکتر موسوی گیلانی با اشاره به خاطرات دوران دفاع مقدس و مارشهای حماسی که از رادیو و تلویزیون پخش میشد، بیان کرد که جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به هنر حماسی نیاز دارد تا روحیه ملی را در برابر هجمههای روانی حفظ کند.
رسانه؛ تیغ دو دم در نبردهای نوین
دکتر موسوی گیلانی با تحلیل عملکرد رسانههای غربی و صهیونیستی، به قدرت تخریبی رسانه در جابجایی مفهوم «حق و باطل» اشاره کرد. وی با ذکر مثالی از جنگ سوریه، توضیح داد که چگونه رسانهها پیش از سقوط فیزیکی شهرها، با نفوذ به ذهن نظامیان و مردم و القای حس شکست، باعث فروپاشی جبههها شدند.
قدرت رسانه در بازنمایی وارونه حقیقت
در این نشست، نمونههایی از تکنیکهای رسانهای برای تطهیر چهرههای جنایتکار بررسی شد:
- پروژه تقدسسازی: چطور رسانهها از چهرههایی مانند ترامپ یا نتانیاهو، تصویر یک «منجی» یا «مسیح» ارائه میدهند.
- صنعت فرهنگ: استفاده از سینما و هالیوود (مانند فیلم فهرست شیندلر) برای تثبیت یک روایت خاص از تاریخ و مظلومنمایی استراتژیک.
- تکرار و القا: استفاده از شبکههای اجتماعی و هوش مصنوعی برای تکرار یک دروغ تا زمانی که به عنوان یک باور عمومی پذیرفته شود.
| محور مقایسه | هنر در جنگ | رسانه در جنگ |
| ماهیت | تجربه درونی و شهودی | ابزار و تکنولوژی انتقال پیام |
| هدف اصلی | ماندگارسازی واقعه و تلطیف روح | اقناع مخاطب و تغییر باورها |
| ماندگاری | بسیار طولانی (تاریخی) | کوتاهمدت و لحظهای (تاثیر سریع) |
| مثال | پوستر حماسی، نقاشی، سرود | خبر فوری، گزارش میدانی، مستند خبری |
هوش مصنوعی و آینده نبردهای رسانهای
دکتر موسوی گیلانی در بخش پایانی نشست به موضوع نوظهور هوش مصنوعی (AI) پرداخت. وی هشدار داد که امروز هوش مصنوعی فراتر از نگارش یک مقاله، در تعیین استراتژیهای نظامی و شناسایی هدفمند فرماندهان نقش ایفا میکند. وی تاکید کرد که اگر هنرمندان و اصحاب رسانه ما به دانش روز و تکنولوژیهای نوین مجهز نشوند، در نبرد نابرابر روایتها قافیه را خواهند باخت.
نتیجهگیری: فراخوان برای خلق اثر فاخر
این استاد دانشگاه در جمعبندی سخنان خود، از هنرمندان خواست که سطح سلیقه مخاطب را با آثار سطحی پایین نیاورند. او با تمجید از ترکیب «هنر، فلسفه و رسانه»، خاطرنشان کرد که یک اثر هنری فاخر میتواند معادل هزاران صفحه کتاب تاثیرگذار باشد. وی از دانشجویان دانشگاه هنر و اندیشه اسلامی خواست تا با استفاده از فرصتهای پژوهشی، به خلق آثاری بپردازند که نه تنها روایتگر مظلومیت، بلکه تبیینکننده اقتدار و حماسه ملت ایران در این نبرد جهانی باشد.
