صبح پنجشنبه، اول آبان ماه ۱۴۰۴، دانشگاه هنر و اندیشه اسلامی قم میزبان نشستی صمیمی و پربار با موضوع انتقال تجربه در زمینه طراحی پوستر بود. این رویداد که به همت انجمن دانشجویی گرافیک دانشگاه برگزار شد، با حضور استاد سیدهادی قادری، طراح گرافیک برجسته و جمعی از دانشجویان، اساتید و علاقهمندان به هنر گرافیک در سالن آمفیتئاتر دانشگاه همراه بود و به بررسی عمیق چالشها، خلاقیتها و آینده طراحی گرافیک در ایران پرداخت.
فضایی برای گفتگو و انتقال تجربه
به گزارش روابط عمومی دانشگاه هنر و اندیشه اسلامی قم، این نشست با هدف ایجاد فضایی برای تبادل نظر و انتقال تجربیات عملی در حوزه طراحی پوستر، یکی از شاخههای پرمخاطب هنر گرافیک، برنامهریزی شده بود. حضور استاد سیدهادی قادری، که بیش از دو دهه سابقه فعالیت حرفهای در این زمینه را دارد، فرصتی مغتنم برای دانشجویان و هنرجویان فراهم آورد تا از نزدیک با دیدگاهها و تجربیات یکی از فعالان این عرصه آشنا شوند. استقبال دانشجویان و علاقهمندان به حدی بود که فضای سالن آمفیتئاتر مملو از جمعیت شد و نشان از اشتیاق نسل جوان به یادگیری عمیقتر در حوزه گرافیک داشت.
گمشده گرافیک ایران: فراتر از تکنیک
استاد قادری صحبتهای خود را با اشاره به دغدغه اصلیاش در گرافیک معاصر ایران آغاز کرد: “گمشده گرافیک ما”. وی با بیان اینکه هدف این نشست صرفاً ارائه تکنیکهای طراحی نیست، بلکه انتقال تجربه و ایجاد نگرشهای نو است، تأکید کرد که در هنر، به ویژه هنر گرافیک ایران و بهطور خاصتر هنر مذهبی، عنصری حیاتی در حال فراموشی است. او این “گمشده” را چیزی فراتر از مهارتهای فنی و نرمافزاری دانست و آن را به احساس، اصالت و جسارت هنرمند در بیان شخصی خود مرتبط ساخت. قادری با اشاره به تجربیات خود در طول ۲۳-۲۴ سال فعالیت حرفهای و تعامل با اساتید و دانشجویان مختلف، بیان کرد که اغلب تمرکز بر روی تکنیک و ابزار است، در حالی که جوهره اصلی هنر در نگاه متفاوت و انتقال حس نهفته است.
خلاقیت در سه ساحت: محتوا، فرم و ارائه
این طراح گرافیک، خلاقیت در طراحی را به سه بخش اصلی تقسیم کرد: خلاقیت در محتوا (ایده)، خلاقیت در فرم (قالب و سبک) و خلاقیت در ارائه. او توضیح داد که خلاقیت در محتوا همان چیزی است که عموماً به عنوان “ایده” شناخته میشود. با این حال، وی نسبت به استفاده سطحی از تکنیکهای ایدهیابی هشدار داد و گفت این تکنیکها نباید هنرمند را در چارچوب خود محدود کنند، بلکه باید ذهنیت او را برای رسیدن به ایدههای اصیل آماده سازند. قادری به کمبود تألیفات بومی در حوزه گرافیک ایران اشاره کرد و گفت این امر باعث شده برخی واژهها و مفاهیم بهدرستی درک و استفاده نشوند. در بخش خلاقیت در فرم، استاد قادری بر اهمیت آشنایی با مکاتب مختلف هنری و گرافیکی تأکید کرد. او مکاتبی چون رئالیسم، سورئالیسم، مینیمالیسم و هنر انتزاعی را مثال زد که همچنان در گرافیک معاصر کاربرد دارند. به گفته وی، ۹۹ درصد پوسترهای سینمایی و تبلیغاتی رئال هستند، در حالی که بخش بزرگی از آثار خلاقانه گرافیکی، بهویژه در ایران، زیر چتر سورئالیسم قرار میگیرند (اشیاء واقعی در موقعیت غیرواقعی). آشنایی با این مکاتب به هنرمند کمک میکند تا از تکرار بپرهیزد و فرمهای نوینی برای بیان ایدههای خود بیابد. ساحت سوم خلاقیت، یعنی “ارائه”، به نحوه نمایش و عرضه اثر هنری بازمیگردد. قادری با اشاره به یکی از آثار خود که در جشنواره هنر مقاومت رتبه اول را کسب کرده بود، توضیح داد که چگونه با ارائه سه پوستر به هم پیوسته به جای یک پوستر، توانسته توجه داوران را جلب کند. این نشان میدهد که گاهی نحوه ارائه میتواند به اندازه خود اثر اهمیت داشته باشد.
فرآیند طراحی: از ایده تا اجرا و چالشهای آن
استاد قادری بخش قابل توجهی از صحبتهای خود را به تشریح فرآیند عملی طراحی و اجرای آثارش اختصاص داد. او با نمایش نمونههایی از پوسترهای خود، بهویژه آنهایی که با تکنیک “کانسپت زنده” (اجرای فیزیکی ایده و عکاسی از آن) خلق شدهاند، چالشها و جزئیات این مسیر را بازگو کرد. برای مثال، در طراحی پوستری با موضوع موسیقی، او توضیح داد که چگونه گلوله واقعی و تکههایی از ساز را تهیه کرده، آنها را به شکلی سورئال در کنار هم چیده و سپس عکاسی کرده است. یا در پوستری دیگر با موضوع عاشورا که نیاز به صلیب داشت، خاطره جستجوی خود در شهر قم برای یافتن صلیب و برخورد متفاوت فروشندگان را تعریف کرد. همچنین در مورد پوستری که با تراشههای مدادرنگی قرمز دستی شبیه به خون ساخته شده بود، به سختی و زمانبر بودن تراشیدن مدادها و چیدن دقیق آنها با موچین برای ایجاد فرم و حس مورد نظر اشاره کرد. قادری تأکید کرد که این فرآیند پرزحمت، اگرچه گاهی طاقتفرساست، اما باعث وسعت دید هنرمند، افزایش شبکه ارتباطی او و در نهایت، تقویت “منِ هنرمند” میشود. او معتقد است اجرای زنده کانسپت، اتمسفر و حسی به اثر میبخشد که در کارهای صرفاً کامپیوتری کمتر یافت میشود، هرچند اذعان داشت که امروزه ابزارهایی مانند نرمافزارهای سهبعدی و هوش مصنوعی میتوانند در اجرای ایدههای پیچیده کمککننده باشند.
رقابت، موفقیت و ضرورت شجاعت هنری
این هنرمند گرافیست گریزی هم به فضای رقابتی در جشنوارهها و سفارشهای طراحی زد. او یادآور شد که در هر رقابتی، معمولاً تنها یک اثر به عنوان برنده نهایی انتخاب میشود و نباید هدف اصلی هنرمند صرفاً کسب رتبه باشد. قادری دانشجویان را تشویق کرد که به جای تمرکز صِرف بر برنده شدن یا راضی کردن سلیقه لحظهای سفارشدهنده، بر روی تقویت نگاه شخصی، مطالعه، تجربه و ایجاد آثاری اصیل تمرکز کنند. او به دو دسته هنرمندان موفق اشاره کرد: “موفقهای ترسو” که با تکرار روشهای آزمودهشده و پیروی از مُد روز به موفقیت (اغلب مالی یا شهرت) میرسند، اما هنر و اصالت خود را میفروشند؛ و “موفقهای شجاع” که ضمن تسلط بر اصول، جسارت تجربه کردن مسیرهای نو و دفاع از “منِ هنرمند” خود را دارند، حتی اگر این مسیر سختتر باشد.
اهمیت زیست هنرمندانه و توسعه فردی
استاد قادری در بخش پایانی صحبتهای خود، بار دیگر بر اهمیت “زیست هنرمندانه” تأکید کرد. او معتقد است هنرمند، بهویژه در دوران دانشجویی، نیازمند آزادی عمل، آزادی فکر و آزادی تجربه است. این آزادی به معنای بیقیدی نیست، بلکه به معنای فرصتی برای جستجو، آزمون و خطا و یافتن صدای شخصی هنرمند است. او دانشجویان را فراخواند تا از کلیشهها فراتر روند، صرفاً به دنبال راضی کردن دیگران نباشند و شجاعت بیان نگاه منحصر به فرد خود را داشته باشند. وی همچنین بر لزوم گسترش تجربیات هنری فراتر از کلاس درس تأکید کرد و تماشای تئاتر، فیلم، بازدید از گالریها و مطالعه مداوم را بخشی از فرآیند رشد یک هنرمند دانست.
جمعبندی: نگاهی به آینده
نشست انتقال تجربه استاد سیدهادی قادری، با پرسش و پاسخ دانشجویان و علاقهمندان به پایان رسید. این رویداد فرصتی بود تا شرکتکنندگان علاوه بر آشنایی با تکنیکها و فرآیندهای طراحی پوستر، به تأملی عمیقتر درباره نقش هنرمند، اهمیت اصالت و چالشهای پیش روی گرافیک معاصر ایران بپردازند. دانشگاه هنر و اندیشه اسلامی قم با برگزاری چنین نشستهایی، به دنبال تقویت ارتباط میان فضای آکادمیک و تجربیات حرفهای و همچنین تشویق دانشجویان به داشتن نگاهی نقادانه و خلاق به هنر است.
